Zrównoważony rozwój w druku opakowań i etykiet. Jakie zmiany czekają branżę?

Parlament Europejski wprowadził rozporządzenie PPWR, mające na celu stworzyć zamkniętą gospodarkę opakowaniami na terenie całej Unii. Dowiedz się, co to oznacza dla przyszłości branży opakowań i etykiet i kiedy nadejdą zmiany.

Zrównoważony rozwój w druku opakowań i etykiet. Jakie zmiany czekają branżę?

W 2026 roku w życie wchodzą nowe przepisy Unii Europejskiej dotyczące gospodarki opakowaniami. Jest to tylko część założeń Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, w skrócie PPWR, który będzie wprowadzany stopniowo do 2030 roku. Nowe przepisy mają na celu przeciwdziałanie problemowi rosnącej ilości odpadów z opakowań, wprowadzić bardziej przejrzyste, jednolite oznaczenia i normy oraz dążyć do zamknięcia gospodarki odpadami. Zasady gospodarki obiegu zamkniętego dotyczą nie tylko wielkich producentów — sprawdź nasze wskazówki dotyczące zrównoważonego drukowania w domu i w firmie.

Główne założenia PPWR – co zmieni się w produkcji etykiet i opakowań?

Rozporządzenie PPWR ma na celu wprowadzenie jednolitych norm i przepisów dotyczących przetwarzania opakowań w całej Unii. W odróżnieniu od poprzedzającej PPWR dyrektywy 94/62/WE, której wprowadzenie zależało od każdego z państw członkowskich z osobna, PPWR zostanie wprowadzone bezpośrednio i w jednakowym czasie i formie dla wszystkich państw członkowskich. Pozwoli to wyeliminować rozbieżności w prawie dotyczącym opakowań pomiędzy państwami, które mogłyby utrudniać recykling na dużą skalę lub utrudnić egzekwowanie nowych przepisów. Zmiany najmocniej odczują drukarnie pracujące w technologiach opakowaniowych — więcej o tym, jak działa technologię fleksograficzną wykorzystywaną w druku opakowań, przeczytasz w naszym poradniku.

Wprowadzenie norm odnośnie rozmiaru i zawartości opakowań

PPWR określa, że opakowania i etykiety produktów sprzedawanych w Unii nie mogą zawierać substancji PFAS – wiecznych chemikaliów w ilościach przekraczających dopuszczalne progi. Rozporządzenie określa także, jaki procent materiałów z recyklingu powinien zostać użyty do produkcji opakowań i etykiet, wprowadza ograniczenia na opakowania jednorazowe w branży gastronomicznej i hotelarskiej oraz na opakowania zbiorcze – czyli wielopaki. Nowe przepisy mają także ograniczyć problem przesyłki przedmiotów w niemal pustych opakowaniach z dużą ilością wypełnienia z tworzyw sztucznych: maksymalna zawartość pustego miejsca w opakowaniu nie będzie mogła przekraczać 50%. W duchu tych samych zmian rośnie popularność materiałów pochodzenia roślinnego, takich jak filamenty PLA z surowców odnawialnych.

Ocena zdatności opakowań do recyklingu według klas

Tabela 3 załącznika II do PPWR wyznacza klasy przydatności opakowania do recyklingu. Każde opakowanie produktów sprzedawanych w UE będzie musiało mieć czytelne oznaczenie klasy, i tylko opakowania, które otrzymają ocenę od A do C będą dopuszczane do obiegu od 2030 roku. W 2038 roku przepisy zostaną ponownie zaostrzone – z obiegu zostaną wyłączone opakowania klasy C.

• Klasa A – ≥95% materiału zdatnego do recyklingu.
• Klasa B – ≥80% materiałów zdatnych do recyklingu,
• Klasa C – ≥70% materiałów zdatnych do recyklingu.

Ponadto zostaną wprowadzone opłaty EPR – Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta, które będą stosunkowo niższe dla producentów opakowań klas A i B.

Jednolity system oznaczeń na etykietach

Według przepisów PPWR, na etykiecie każdego produktu powinien znajdować się:

• adres wytwórcy,
• klasa zdatności do recyklingu,
• informacje na temat zawartości opakowania,
• kod QR lub inny cyfrowy nośnik danych.

Firmy, które chcą szybko dostosować oznaczenia do nowych wymogów, coraz częściej myślą o samodzielnym drukowaniu etykiet we własnym zakresie. Do bieżącego druku oznaczeń i etykiet w firmie przydadzą się sprawdzone materiały eksploatacyjne — zobacz tonery do drukarek Brother.

Wprowadzenie systemu masowego recyklingu, nadzoru nad recyklingiem i sankcji za łamanie przepisów

Każde z państw członkowskich będzie miało za zadanie wprowadzić system umożliwiający recykling odpadów z opakowań na dużą skalę. PPWR nakłada też obowiązek wprowadzenia sankcji za niestosowanie się do nowych przepisów, choć określenie dokładnej wysokość stawek pozostawia państwom członkowskim.

Dodatkowe obowiązki dla wytwórców i producentów

PPWR nakłada na wytwórców i producentów obowiązki związane z projektowaniem etykiet zgodnych z wymogami, przygotowaniem dokumentacji na temat zgodności opakowań z wymogami, recyklingu samych opakowań, składania raportów, oraz uiszczana opłat EPR za procent materiałów niezdatnych do recyklingu we wprowadzanych na rynek opakowaniach. Jeśli szukasz materiałów do prototypowania opakowań i wzorników, sprawdź nasze filamenty do drukarek 3D. Nowe raporty i dokumentacja zgodności to kolejne formalności obok już istniejących wymogów — warto poznać obowiązki dokumentacyjne związane z KPO i BDO.

Ograniczenie odpadów z opakowań

PPWR wyznacza cele dla państw członkowskich, zobowiązując do ograniczenia odpadów z produkcji opakowań w porównaniu ze stanem z 2018 roku:

• o 5% na mieszkańca do 2030 roku,
• o 10% na mieszkańca do 2035 roku,
• o 15% na mieszkańca do 2040 roku.

Kiedy rozporządzenie PPWR wchodzi w życie? Etapy wdrażania nowych przepisów dot. opakowań w UE

Rozporządzenie PPWR weszło w życie 11 lutego 2025 roku, ale obowiązuje częściowo od 12 sierpnia 2026. Nowe normy i postanowienia będą wprowadzane stopniowo, do roku 2030. Przewidziano okres przejściowy, który ma umożliwić państwom członkowskim opracowanie nowych procesów oraz lokalnych przepisów do nowych wymogów.

Od 12 sierpnia 2026 obowiązuje zakaz wprowadzania na rynek opakowań żywności zawierających substancje per- i polifluoroalkilowe (znane potocznie jako “wieczne chemikalia” w procencie przewyższającym określone normy.

Do lutego 2027 państwa członkowskie mają opracować system kar i sankcji za nieprzestrzeganie przepisów PPWR, które mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, oraz system nadzoru, który umożliwi egzekwowanie tych sankcji. Do 2027 roku lokale gastronomiczne oferujące jedzenie i napoje na wynos są zobowiązane umożliwiać klientom skorzystanie z własnych, wielorazowych opakowań bez dodatkowych opłat.

Do sierpnia 2028 roku, każde opakowanie produktów sprzedawane w UE ma zawierać czytelne oznaczenia informujące o składzie opakowania, które umożliwią konsumentom sortowanie odpadów i recykling. Te oznaczenia mają być proste, oparte na znakach graficznych i jednolite w UE.

Do 2029 roku, kraje członkowskie są zobowiązane wprowadzić oznaczenia na opakowania dopuszczone do recyklingu. Co więcej, do 1 stycznia 2029 roku państwa członkowskie mają zorganizować oddzielną zbiórkę co najmniej 90% jednorazowych plastikowych i metalowych pojemników na napoje o pojemności do trzech litrów.

W 2030 roku zostanie wprowadzonych najwięcej zmian i obostrzeń:

• ograniczenie rozmiaru opakowań, dopuszczające najwyżej 50% pustej przestrzeni w opakowaniu,
• normy zawartości materiałów z recyklingu: 30% w przypadku opakowań mających kontakt z żywnością, wykonanych z PET, oraz jednorazowych plastikowych butelek na napoje; 10% w przypadku opakowań mających kontakt z żywnością, wykonanych z innych tworzyw sztucznych; 35% w przypadku pozostałych opakowań z tworzyw sztucznych.
• system oceny klasy zdolności do recyklingu, ulgi w opłatach EPR dla opakowań klasy A, zakaz wprowadzania na rynek opakowań poniżej klasy C – ≥70% zdatności do recyklingu,
• ograniczenia na jednorazowe opakowania na sosy, śmietankę do kawy, próbki kosmetyków, reklamówki jednorazowe i owoce do 1,5 kg,
• zobowiązanie krajów członkowskich do ograniczenia odpadów z produkcji opakowań o 5%.

Do czasu pełnego wprowadzenia przepisów z rozporządzenia PPWR, obowiązuje Dyrektywa 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PWD).