Leki drukowane w 3D? To nie science fiction
Druk 3D wkracza do produkcji leków — pierwsze tabletki wytworzone tą metodą zostały już dopuszczone do użytku w USA. Londyńska firma FabRx chce umożliwić drukowanie spersonalizowanych leków bezpośrednio w szpitalach, aptekach i domach pacjentów, co pozwoli precyzyjnie dostosować dawkę i kształt tabletki. Pierwsze testy w szpitalach mają ruszyć za niecałe 5 lat, ale technologia musi jeszcze pokonać bariery prawne, kosztowe oraz przekonać pacjentów.
Druk 3D w medycynie znajduje coraz szersze zastosowanie. Technologia druku 3D pozwala odpowiedzieć na potrzeby większej ilości pacjentów, zwiększając przy tym dostępność rozwiązań takich jak protezy, rehabilitacja a nawet przeszczepy. To jednak nie wszystko. Naukowcy dostrzegli potencjał druku 3D do produkcji tabletek. Kilka leków wytworzonych metodą druku 3D zostało już oficjalnie przyjętych do użytku. Londyński producent farmaceutyków, FabRx, ma jednak bardziej ambitne plany niż wprowadzenie drukarek 3D do fabryk - firma chce umożliwić drukowanie leków w szpitalach, aptekach, a nawet domach pacjentów. Jeśli sam chcesz spróbować swoich sił w druku przestrzennym, sprawdź dostępne w naszym sklepie filamenty do drukarek 3D.
Leki drukowane w 3D już w użyciu
Choć technologia druku 3D w produkcji tabletek nadal jest we wczesnym stadium, w ostatnich latach pojawiły się pierwsze sukcesy.
W 2021 roku, drukowany w 3D lek na reumatoidalne zapalenie stawów stworzony przez chińską firma Triastek został dopuszczony do testów Stanach Zjednoczonych. Triastek wykorzystał strukturę o skomplikowanej geometrii wewnętrznej ażurowej bryły. Według producentów, ma to pozwolić precyzyjnie kontrolować i dostosowywać dawkowanie i czas uwalniania leku w organizmie.
W 2022 roku, lek na epilepsję o nazwie Spritam wyprodukowany przez firmę Aprecia został oficjalnie dopuszczony do użytku w USA. Według producentów, zaletą Spritam jest uzyskana w procesie druku 3D struktura z warstw proszku, pozwalająca na łatwiejszą absorpcję. To szczególnie ważne w przypadku leków na epilepsję, które zazwyczaj są trudne do połknięcia.
Z fabryki do miejsca leczenia
Drukowanie leków małymi partiami, dla konkretnego pacjenta, może przynieść duże korzyści w procesie leczenia.
W 2015 roku zespół FabRx udowodnił, że kształt tabletki ma wpływ na to, jak szybko jest przyswajana przez organizm. Okazuje się, że z wypróbowanych opcji najtrudniej rozpuszcza się walec, a najłatwiej wchłania się tabletka w kształcie… piramidki, ze względu na dodatkowe powierzchnie kontaktu z sokami żołądkowymi. Choć tabletki-piramidki mogłyby być trudne do połknięcia, inne kształty również mogą znaleźć swoje zastosowanie, na przykład w produkcji tabletek które z różnych względów powinny wchłaniać się wolniej i stopniowo uwalniać substancje aktywne. Druk 3D umożliwiłby przygotowanie leków o optymalnym działaniu dopasowane do indywidualnych potrzeb pacjenta i jego organizmu. Do druku modeli o złożonej geometrii, podobnej do opisywanych ażurowych struktur tabletek, popularnym i łatwym w użyciu materiałem są filamenty PLA.
Druk 3D pozwoliłby też tworzyć tabletki w ciekawych, zabawnych kształtach dla dzieci, na przykład w kształcie zwierzątek, by uprzyjemnić najmłodszym zażywanie leków. Z takimi rozwiązaniami eksperymentowali już naukowcy w University College London w 2015 roku, ale przeniesienie produkcji tabletek bliżej pacjenta, tak jak proponuje FabRx, pozwoli naprawdę wykorzystać możliwości personalizacji oferowane przez druk 3D.
Istotną zaletą leków drukowanych w 3D w miejscu leczenia byłaby możliwość precyzyjnego dostosowania dawki. To pozwoliłoby stworzyć leki dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta, biorąc pod uwagę np. jego wiek, wagę czy alergie, a także produkować wyspecjalizowane, eksperymentalne leki na poważne schorzenia.
Testy w szpitalach już za 5 lat
FabRx planuje, że pierwsze drukarki trafią do dużych szpitali już za niecałe 5 lat na tzw. próby in situ, czyli testy w miejscu przeznaczenia. Naukowcy przewidują, że do powszechnego użytku leki drukowane w 3d trafią w przeciągu 10 lat. Technologia wymaga dopracowania, aby zapewnić że proces druku nie wpłynie negatywnie na właściwości składników, a same maszyny będą zgodne z surowymi wymaganiami i standardami produkcji leków.
Przeszkody na drodze postępu - nie tylko po stronie prawnej
Dalsze testy i rozwój technologii to nie jedyne zadanie, które leży przed FabRx. Zanim drukarki 3D do produkcji leków zagoszczą na stałe w szpitalach, aptekach, a nawet domach, twórcy technologii będą musieli pokonać kilka dodatkowych przeszkód. Rozwój technologii napędzają też nowe materiały — w naszej ofercie znajdziesz specjalne filamenty do druku 3D o nietypowych właściwościach.
Po pierwsze, udowodnić rządom oraz władzom odpowiedzialnym za rejestrację leków i produktów medycznych że drukowanie tabletek jest bezpieczne, i że pozwala osiągnąć rezultaty niedostępne przy tradycyjnych metodach produkcji.
Po drugie, przekonać pacjentów do przyjmowania leków drukowanych w 3D. Obecnie wiele osób nadal nie jest zaznajomionych z technologią druku 3D, zasadami jej działania i możliwościami, a co za tym idzie, nie ma do niej zaufania.
Problemem są także koszty. Jak na razie, druk leków w 3D jest droższy niż tradycyjna produkcja. Alvaro Goyanes, dyrektor ds. rozwoju FabRx wierzy jednak, że zastosowanie technologii do produkcji personalizowanych leków okaże się na tyle ważną niszą, że rosnący popyt pozwoli obniżyć ceny.
Czy leki drukowane w 3D są już dostępne?
Tak, pierwsze leki wytworzone metodą druku 3D zostały już dopuszczone do użytku. Lek na epilepsję Spritam firmy Aprecia uzyskał oficjalne dopuszczenie w USA, a lek Triastek na reumatoidalne zapalenie stawów został w 2021 roku dopuszczony do testów.
Jakie są zalety drukowania leków w 3D?
Druk 3D umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta (wiek, waga, alergie), kontrolowanie tempa uwalniania substancji aktywnych poprzez kształt tabletki oraz tworzenie zabawnych form dla dzieci. Pozwala też produkować eksperymentalne leki na poważne schorzenia.
Czy kształt tabletki wpływa na jej działanie?
Tak. Badania zespołu FabRx z 2015 roku wykazały, że najtrudniej rozpuszcza się walec, a najłatwiej wchłania się tabletka w kształcie piramidki, dzięki większej powierzchni kontaktu z sokami żołądkowymi. Inne kształty mogą służyć do stopniowego uwalniania substancji aktywnych.
Kiedy drukarki leków trafią do szpitali?
Według planów FabRx pierwsze drukarki mają trafić do dużych szpitali na testy in situ już za niecałe 5 lat. Powszechnego użytku leków drukowanych w 3D można się spodziewać w przeciągu około 10 lat.
Jakie przeszkody stoją przed tą technologią?
Głównymi barierami są: konieczność udowodnienia bezpieczeństwa technologii organom rejestrującym leki, przekonanie pacjentów nieznających druku 3D oraz wysokie koszty — obecnie druk leków jest droższy niż tradycyjna produkcja, choć rosnący popyt może to zmienić.
Copywriterka w redakcji print24.com.pl od 2024 roku. Tworzy przejrzyste poradniki, które pomagają dobrać odpowiednie materiały eksploatacyjne do drukarek, i przybliża czytelnikom nowinki ze świata drukowania. Z wykształcenia magister filologii angielskiej ze specjalnością tłumaczeniową, posługuje się polskim, angielskim i japońskim. Prywatnie — pasjonatka kultury Dalekiego Wschodu, podróży i fotografii.